درس سوم: زندگی ما و گردش زمین (۱)
بخش اول: صحیح یا غلط
1. طرفی از زمین که رو به خورشید قرار دارد، روز است. ( ………… )
2. زمین با طلوع خورشید به‌طور ناگهانی گرم می‌شود. ( ………… )
بخش دوم: چهارگزینه‌ای
3. شب و روز چگونه به وجود می‌آیند؟
الف) با گردش زمین به دور خورشید
ب) با گردش ماه به دور زمین
ج) با گردش زمین به دور خودش
د) با حرکت ابرها
4. کدام دانه در آزمایش لوبیا بهتر جوانه می‌زند؟
الف) دانه‌ای که در یخچال قرار دارد.
ب) دانه‌ای که در جای گرم و روشن قرار دارد.
ج) دانه‌ای که آب دریافت نمی‌کند.
د) دانه‌ای که در جای بسیار سرد قرار دارد.
بخش سوم: جاهای خالی را کامل کنید
5. زمین در هر ……………………. ساعت، یک بار به دور خودش می‌چرخد.
6. برای اندازه‌گیری سردی و گرمی از ……………………. استفاده می‌کنیم.
7. خورشید با نور و گرمای خود، زمین را ……………………. و روشن می‌کند.
8. دماسنجی که در مقابل آفتاب قرار دارد، معمولاً دمای ……………………. را نشان می‌دهد.
بخش چهارم: سؤالات تشریحی کوتاه‌پاسخ
9. کدام قسمت از زمین شب و کدام قسمت روز است؟
10. چرا زمین پس از غروب خورشید به‌آرامی سرد می‌شود؟
11. دو فایدهٔ نور خورشید برای جانداران را بنویسید.
12. چرا در آزمایش مقایسهٔ دمای سایه و آفتاب، دو دماسنج به کار می‌بریم؟
بخش پنجم: سؤالات تشریحی بلندپاسخ
13. توضیح دهید آزمایش توپ و چراغ چگونه به ما نشان می‌دهد که شب و روز چگونه به وجود می‌آیند.
14. آزمایشی طراحی کنید که نشان دهد گرما و نور خورشید بر رشد گیاهان اثر دارند. وسایل لازم، روش انجام آزمایش و نتیجهٔ آن را بنویسید.
پاسخ‌نامه
1. صحیح
2. غلط
3. گزینهٔ ج
4. گزینهٔ ب
5. ۲۴
6. دماسنج
7. گرم
8. بیشتری
9. قسمتی از زمین که رو به خورشید است، روز و قسمتی که پشت به خورشید است، شب است.
10. چون زمین گرمای خود را به‌تدریج از دست می‌دهد و ناگهانی سرد نمی‌شود.
11. نور خورشید به رشد گیاهان و غذاسازی آن‌ها کمک می‌کند و برای فعالیت بسیاری از جانداران لازم است.
12. برای مقایسهٔ دمای سایه و آفتاب و مشخص شدن تفاوت دمای آن‌ها.
13. چراغ را مانند خورشید روشن می‌کنیم و توپ را مانند زمین در مقابل آن قرار می‌دهیم. یک طرف توپ که رو به چراغ است روشن و طرف دیگر تاریک می‌شود. این حالت نشان می‌دهد که با گردش زمین به دور خودش، قسمت‌های مختلف آن در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند و شب و روز به وجود می‌آیند.
14. دو ظرف یا بشقاب، مقداری دانهٔ لوبیا و دو پارچهٔ نمناک تهیه می‌کنیم. دانه‌ها را به دو قسمت مساوی تقسیم می‌کنیم و هر قسمت را در یک پارچهٔ نمناک قرار می‌دهیم. یکی را در جای گرم و روشن و دیگری را در جای سرد مانند یخچال می‌گذاریم. هر روز پارچه‌ها را مرطوب نگه می‌داریم و پس از چند روز دانه‌ها را مقایسه می‌کنیم. معمولاً دانه‌های قرارگرفته در شرایط گرم‌تر بهتر جوانه می‌زنند.