درس11: اصفهان،نصف جهان

مطالعات اجتماعی ششم

📚 آموزش درس11

📝 خلاصه نکات درس11

📝 آموزش مفهومی درس11

📝 نکات مهم نوشتاری درس11

❓ سوالات درس11

🧠 آزمون تستی درس11


  • اصفهان مرکز استان اصفهان است و در کوهپایه‌های زاگرس قرار دارد.
  • رود زاینده‌رود از وسط شهر اصفهان عبور می‌کند.
  • اصفهان پس از تهران و مشهد، از پرجمعیت‌ترین شهرهای ایران است.
  • نقشه گردشگری نقشه‌ای است که مکان‌های دیدنی و آثار تاریخی را نشان می‌دهد.
  • اصفهان در دوره‌های مختلف تاریخی اهمیت داشته و چند بار به عنوان پایتخت انتخاب شده است.
  • اوج شکوفایی اصفهان در دوره صفویه بود.
  • در دوره صفویه، با حمایت شاهان صفوی، صنعتگران، معماران، هنرمندان و دانشمندان زیادی به اصفهان آمدند.
  • به دلیل آثار باشکوه و زیبای دوره صفوی، اصفهان به «نصف جهان» معروف شد.

میدان امام یا نقش جهان

  • میدان نقش جهان به فرمان شاه عباس صفوی در مرکز اصفهان ساخته شد.
  • این میدان در زمان خود یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های جهان بود.
  • بناهای مهم اطراف میدان:
    • مسجد امام
    • مسجد شیخ لطف‌الله
    • کاخ عالی‌قاپو
    • بازار قیصریه

مسجد شیخ لطف‌الله

  • به فرمان شاه عباس ساخته شد.
  • برای برگزاری نماز جماعت و تدریس شیخ لطف‌الله ساخته شد.
  • ساخت آن حدود ۱۸ سال طول کشید.
  • دارای گنبد بسیار زیبا و کاشی‌کاری‌های ارزشمند است.
  • مناره ندارد.
  • گنبد آن رنگ نخودی دارد.
  • نسبت به مسجد امام کوچک‌تر است.

مسجد امام

  • از شاهکارهای معماری اسلامی است.
  • دارای چهار ایوان در چهار جهت جغرافیایی است.
  • مناره‌های آن بیش از ۴۰ متر ارتفاع دارند.
  • مناره‌ها دارای پلکان‌های مارپیچ بودند.
  • در گنبد، محراب و مناره‌ها کتیبه دیده می‌شود.
  • کتیبه‌ها شامل آیات قرآن، دعا و نام امامان هستند.
  • برخی کتیبه‌های مسجد امام را علیرضا عباسی، خطاط مشهور، نوشته است.
  • در مسجد امام از هنرهای کاشی‌کاری، گچ‌بری و خطاطی استفاده شده است.
  • مسجد امام بزرگ و برای استفاده عموم مردم بوده است.

کاخ عالی‌قاپو

  • کاخ عالی‌قاپو شش طبقه و حدود ۵۰ اتاق دارد.
  • شاه عباس در آن به امور کشور رسیدگی و از مهمانان پذیرایی می‌کرد.
  • شاه و درباریان از ایوان کاخ، برنامه‌های میدان نقش جهان مانند چوگان، جشن‌ها و رژه سربازان را تماشا می‌کردند.
  • در اتاق‌ها و تالارهای آن نقاشی‌های مینیاتور دیده می‌شود.
  • بسیاری از مینیاتورهای آن اثر رضا عباسی است.

هنرها و فنون معماری اصفهان

  • کاشی‌کاری
  • خطاطی
  • نقاشی مینیاتور
  • گچ‌بری
  • کتیبه‌نویسی
  • معماری
  • سنگ‌کاری

تفاوت مسجد امام و مسجد شیخ لطف‌الله

  • مسجد شیخ لطف‌الله مناره ندارد؛ مسجد امام مناره دارد.
  • مسجد شیخ لطف‌الله کوچک‌تر است؛ مسجد امام بزرگ‌تر است.
  • گنبد شیخ لطف‌الله نخودی و گنبد مسجد امام فیروزه‌ای است.
  • مسجد شیخ لطف‌الله بیشتر برای شاه و خاندان او و مسجد امام برای عموم مردم بوده است.