مطالعات اجتماعی هفتم
🧠 آزمون تستی درس12
تنوع زیستی ایران
- ایران دارای تنوع زیادی از گونه‌های گیاهی و جانوری است.
- حدود ۹۰۰۰ گونه گیاهی در ایران شناسایی شده است.
- بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری مخصوص ایران هستند و در نقاط دیگر جهان یافت نمی‌شوند.
- سوسن چلچراغ، سمندر لرستانی و لاله واژگون از گونه‌های ارزشمند ایران هستند.
- تنوع زیستی شامل انواع مختلف گونه‌های گیاهی، جانوری و زیستگاه‌ها است.
عوامل تخریب زیستگاه‌ها
- مهم‌ترین عامل نابودی زیستگاه‌ها و کاهش گونه‌ها، فعالیت‌های نادرست انسان است.
- ساخت جاده، خانه و شهر بدون برنامه‌ریزی می‌تواند جنگل‌ها و مراتع را تخریب کند.
- قطع درختان برای تأمین چوب، زغال و سوخت باعث نابودی پوشش گیاهی می‌شود.
- از بین رفتن گیاهان، غذای جانوران را کاهش داده و تعادل طبیعت را برهم می‌زند.
- شکار بیش از حد و صید بی‌رویه باعث کاهش جمعیت جانوران و خطر انقراض آنها می‌شود.
- زباله‌ها می‌توانند سال‌ها در طبیعت باقی بمانند و به زیستگاه‌ها آسیب برسانند.
- گازهای سمی خودروها و کارخانه‌ها و سموم آفت‌کش‌های کشاورزی نیز به گیاهان و جانوران آسیب می‌زنند.
گونه‌های جانوری در معرض خطر
- گاندو: در جنوب ایران، به‌ویژه اطراف چابهار و ایرانشهر زندگی می‌کند.
- یوزپلنگ ایرانی: در مناطقی مانند شاهرود، طبس، بافق، زرند و نائین زندگی می‌کند و سرعت زیادی دارد.
- گورخر ایرانی: در نواحی داخلی و اطراف بیابان‌های ایران زندگی می‌کند.
- هوبره: پرنده‌ای مهاجر است و در مناطق خشک و دشت‌های نیمه‌بیابانی زندگی می‌کند.
- شیر ایرانی و ببر مازندران از گونه‌هایی هستند که در ایران منقرض شده‌اند.
چرا از زیستگاه‌ها حفاظت می‌کنیم؟
- سپاسگزاری از نعمت‌های خداوند: طبیعت و موجودات زنده از نعمت‌های الهی هستند و باید از آنها درست استفاده کنیم.
- لذت بردن از زیبایی‌های طبیعت: طبیعت باعث آرامش انسان و توجه به عظمت آفرینش می‌شود.
- حق حیات: همه موجودات زنده حق زندگی دارند و انسان نباید برای سودجویی آنها را نابود کند.
- وابستگی موجودات زنده: موجودات در زنجیره غذایی به یکدیگر وابسته‌اند و نابودی یک گونه می‌تواند تعادل طبیعت را برهم بزند.
- فواید گیاهان و جانوران: آنها منابع غذایی و برخی گیاهان منابع دارویی هستند.
- ایران از کشورهای مهم در زمینه گیاهان دارویی است.
زنجیره غذایی
- موجودات زنده برای تأمین غذا به یکدیگر وابسته‌اند.
- تولیدکنندگان: گیاهان سبز
- مصرف‌کنندگان: علف‌خواران و گوشت‌خواران
- تجزیه‌کنندگان: مانند باکتری‌ها و مخمرها
- نابودی یک گونه می‌تواند بر گونه‌های دیگر زنجیره غذایی اثر بگذارد.
سازمان حفاظت محیط زیست
- سازمان حفاظت محیط زیست وظیفه حفاظت از محیط زیست و زیستگاه‌های طبیعی کشور را بر عهده دارد.
- محیط‌بانان مسئول اجرای قوانین محیط زیست و مراقبت از مناطق تحت نظارت خود هستند.
- محیط‌بانان مواردی مانند قطع درختان، شکار غیرقانونی، آلودگی و روشن کردن آتش در طبیعت را شناسایی و گزارش می‌کنند.
- حفاظت از محیط زیست فقط وظیفه این سازمان نیست و همه مردم مسئول هستند.
راه‌های حفاظت از زیستگاه‌ها
- گل‌ها و گیاهان طبیعی را نچینیم و لگدمال نکنیم.
- درخت و گل بکاریم.
- برای پرندگان و جانوران در شرایط سخت آب و غذا فراهم کنیم.
- در مصرف کاغذ صرفه‌جویی و کاغذهای باطله را بازیافت کنیم.
- وسایل تزئینی ساخته‌شده از پوست و اعضای بدن جانوران وحشی را خریداری نکنیم.
- در طبیعت آتش روشن نکنیم و در صورت روشن کردن، آن را کاملاً خاموش کنیم.
- زباله‌ها را در طبیعت رها نکنیم و زباله‌های قابل بازیافت را جدا کنیم.
- آلودگی‌های مهم محیط زیست را به مسئولان مربوط اطلاع دهیم.
مناطق حفاظت‌شده
- سازمان حفاظت محیط زیست برخی مناطق مهم را به عنوان منطقه حفاظت‌شده اعلام می‌کند.
- مناطق حفاظت‌شده می‌توانند شامل جنگل، مرتع، دشت یا کوهستان باشند.
- در این مناطق برای حفاظت از گیاهان و جانوران مقررات خاصی وجود دارد.
- شکار و صید، قطع درختان و از بین بردن گیاهان در مناطق حفاظت‌شده ممنوع است.
- جنگل‌های حرا، دشت ارژن و اشترانکوه از نمونه‌های مناطق حفاظت‌شده ایران هستند.
اصل ۵۰ قانون اساسی
- حفاظت از محیط زیست وظیفه عمومی است.
- باید محیط زیست را به گونه‌ای حفظ کنیم که نسل امروز و نسل‌های آینده بتوانند از آن بهره‌مند شوند.
واژه‌های مهم
- گونه: نوعی از موجودات زنده که به یکدیگر شباهت دارند و می‌توانند موجودات مشابه خود را تولید کنند.
- تنوع زیستی: گوناگونی گونه‌های گیاهی، جانوری و زیستگاه‌ها.
- مرتَع: زمین دارای علوفه برای تغذیه دام‌ها.
- زنجیره غذایی: وابستگی غذایی موجودات زنده به یکدیگر.