مطالعات اجتماعی هفتم
🧠 آزمون تستی درس18
تاریخ ایران
- تاریخ، مطالعه دقیق زندگی انسان‌ها و رویدادهای گذشته است.
- تاریخ ایران به دلیل اهمیت ورود اسلام، به دو دوره تقسیم می‌شود:
- ایران باستان؛ دوره قبل از اسلام
- ایران دوره اسلامی؛ از سقوط ساسانیان و ورود اسلام تا امروز
- خط زمان، رویدادهای تاریخی را به ترتیب زمانی نشان می‌دهد.
زندگی انسان‌های نخستین
- انسان‌های نخستین با گردآوری خوراک و شکار زندگی می‌کردند و برای محافظت از خود در غارها سکونت داشتند.
- ابزار آنها بیشتر از سنگ ساخته می‌شد.
- انسان‌های غارنشین تصاویری از شکار و زندگی خود روی دیواره غارها و سنگ‌ها می‌کشیدند.
- نقاشی‌های غار دوشه در لرستان از شواهد زندگی انسان‌های گذشته در ایران است.
- باستان‌شناسان با بررسی این آثار، اطلاعاتی درباره زندگی انسان‌های نخستین به دست می‌آورند.
پیدایش روستاها و شهرها
- انسان‌ها با یادگیری کشاورزی و اهلی کردن حیوانات، به تدریج یک‌جانشین شدند.
- نخستین روستاها بیشتر در کنار رودخانه‌ها و چشمه‌ها شکل گرفتند.
- افزایش تولید کشاورزی باعث ذخیره غذا و شکل‌گیری مشاغل گوناگون شد.
- سفال‌سازی، تجارت و دادوستد گسترش یافت.
- با رونق تجارت، انسان‌ها برای ثبت و محاسبه معاملات، خط را اختراع کردند.
- با افزایش جمعیت، برخی سکونتگاه‌ها به شهر تبدیل شدند.
- شهرها دارای حکومت، قانون و مقررات شدند.
- پیشرفت در هنر، معماری و ساخت بناها به پیدایش تمدن‌های نخستین انجامید.
تمدن‌های کهن ایران
شهر سوخته
- شهر سوخته در نزدیکی زابل در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد.
- حدود پنج هزار سال پیش، تمدنی بزرگ در این منطقه وجود داشته است.
- از آثار کشف‌شده در آن می‌توان به چشم مصنوعی و ظرف سفالی دارای نقش بز اشاره کرد.
- پژوهش و کاوش در شهر سوخته همچنان ادامه دارد.
تمدن ایلام
- تمدن ایلام در خوزستان شکل گرفت و حدود ۳ هزار سال در این منطقه وجود داشت.
- مهم‌ترین اثر باقی‌مانده از این تمدن، چغازنبیل است.
- ایلامی‌ها بر روی لوح‌های گلی، قوانین و نوشته‌های خود را ثبت می‌کردند.
- آنها در سفال‌سازی، ساخت مجسمه و ابزار مهارت داشتند.
- معبد چغازنبیل با میلیون‌ها خشت و هزاران آجر ساخته شده است.
- ایلامی‌ها خدایان متعددی مانند خدای خورشید و آب را می‌پرستیدند.
تمدن جیرفت
- تمدن جیرفت در نزدیکی جیرفت کرمان و در کنار رود هلیل‌رود شکل گرفت.
- از آثار آن ظروف و ابزارهای سنگی و مفرغی، زیگورات و کتیبه‌های آجری است.
- کتیبه‌های جیرفت از قدیمی‌ترین نمونه‌های خط در جهان به شمار می‌روند، اما هنوز به طور کامل خوانده نشده‌اند.
ویژگی‌های تمدن
- شکل‌گیری شهرها و سکونتگاه‌های بزرگ
- وجود حکومت و قوانین
- پیشرفت در کشاورزی و تولید غذا
- گسترش مشاغل و تقسیم کار
- رونق تجارت و دادوستد
- پیشرفت در هنر و معماری
- اختراع و استفاده از خط
- ساخت بناهای بزرگ و آثار هنری
نقش رودها در پیدایش تمدن‌ها
- وجود رودخانه‌ها و منابع آب، امکان کشاورزی و زندگی دائمی را فراهم می‌کرد.
- تمدن‌های بزرگی مانند ایلام در کنار رودها شکل گرفتند.
- در بین‌النهرین نیز تمدن‌ها در کنار رودهای دجله و فرات به وجود آمدند.
ظهور پیامبران الهی
- هم‌زمان با شکل‌گیری تمدن‌های بزرگ، در برخی جوامع ظلم، بت‌پرستی، خرافات و بی‌عدالتی رواج داشت.
- خداوند پیامبران را برای هدایت مردم و نجات آنها از گمراهی و ظلم فرستاد.
- حضرت نوح و حضرت ابراهیم در بین‌النهرین زندگی می‌کردند.
- حضرت یوسف و حضرت موسی مدت زیادی در مصر بودند.
- حضرت عیسی در فلسطین و در زمان حکومت روم متولد شد.
- پیامبران مردم را به پرستش خدای یکتا، دوری از گناه، رفتار نیک و مبارزه با ظلم دعوت می‌کردند.
- حضرت محمد(ص) آخرین پیامبر الهی است.
واژه‌های مهم
- فرهنگ: مجموعه افکار، عقاید، آداب و رسوم، زبان، خط و شیوه زندگی مردم.
- کتیبه: لوح گلی یا سنگی قدیمی دارای نوشته.
- باستان‌شناس: کسی که آثار و اشیای سکونتگاه‌ها و تمدن‌های کهن را جست‌وجو و مطالعه می‌کند.
- سکونتگاه: مکانی که انسان‌ها به صورت جمعی در آن زندگی می‌کنند.
- معبد: محل عبادت و پرستش.
- زیگورات: بنای خشتی و پلکانی که در تمدن‌های باستانی برای نیایش ساخته می‌شد.
- راهنمای موزه: فردی که درباره آثار موزه برای بازدیدکنندگان توضیح می‌دهد.
- خط زمان: نموداری که رویدادهای تاریخی را به ترتیب زمانی نشان می‌دهد.