مطالعات اجتماعی هفتم
🧠 آزمون تستی درس22
کشاورزی و دامپروری
- کشاورزی مهم‌ترین شغل و وسیله تأمین معاش مردم ایران باستان بود.
- فلات ایران از سرزمین‌های قدیمی در زمینه کشاورزی و دامپروری به شمار می‌رود.
- گندم و جو مهم‌ترین محصولات کشاورزی بودند.
- کشت پنبه در مناطق مناسب رواج داشت و پارچه‌های پنبه‌ای از کالاهای صادراتی بودند.
- کشاورزان علاوه بر زراعت، به دامپروری نیز می‌پرداختند.
- حکومت‌ها، به‌ویژه هخامنشیان، کشاورزی را تشویق می‌کردند.
صنعت و حرفه‌ها
- در کنار کشاورزی، صنایع مختلفی در ایران باستان رونق داشت.
- تولید پارچه از پنبه، ابریشم و پشم رواج داشت.
- کارگاه‌های پارچه‌بافی در شهرهایی مانند مرو، ری، اهواز و شوشتر فعال بودند.
- ایرانیان در نجاری، آهنگری و شیشه‌گری مهارت داشتند.
- ساخت ارابه، وسایل خانه، شمشیر، ابزار کشاورزی، زره و دیگر ابزارهای جنگی از مشاغل مهم بود.
- برخی مشاغل مانند کشاورزی، دامپروری، نجاری و آهنگری تا امروز نیز وجود دارند، اما ابزار و روش انجام آنها پیشرفته‌تر شده است.
تجارت و جاده ابریشم
- ساخت جاده شاهی و ایجاد امنیت در راه‌ها و کاروانسراها باعث رونق تجارت شد.
- جاده ابریشم چین و هند را در شرق به اروپا در غرب متصل می‌کرد و بخشی از آن از ایران می‌گذشت.
- ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی، مانند پلی میان شرق و غرب بود.
- ابریشم یکی از ارزشمندترین و پرسودترین کالاهای تجاری بود.
- ساسانیان تلاش می‌کردند تجارت ابریشم میان چین و روم از طریق بازرگانان ایرانی انجام شود.
- ایران علاوه بر ابریشم، کالاهایی مانند سنگ‌های قیمتی، پارچه، قالی و محصولات کشاورزی صادر می‌کرد.
- ایرانیان در دوره ساسانی در تجارت دریایی نیز فعال بودند.
- بنادر خلیج فارس محل رفت‌وآمد کشتی‌های تجاری بودند.
- تجارت از راه‌های ایران باعث دریافت عوارض و حق ترانزیت می‌شد.
- ایران ترجیح می‌داد به جای مواد خام، کالاهای ساخته‌شده و فرآوری‌شده صادر کند تا سود بیشتری به دست آورد.
ضرب سکه
- در دوره هخامنشیان و به فرمان داریوش اول، نخستین سکه زرین به نام دریک یا زریک ضرب شد.
- پیش از رواج سکه، مردم بیشتر از مبادله کالا با کالا استفاده می‌کردند.
- رواج سکه باعث رونق و آسان‌تر شدن تجارت شد.
- سکه‌های زرین به فرمان و نام پادشاهان ضرب می‌شدند.
- حاکمان محلی با اجازه شاه می‌توانستند سکه‌های نقره‌ای یا مسی ضرب کنند.
مالیات و درآمد حکومت
- مالیات مهم‌ترین منبع درآمد حکومت در ایران باستان بود.
- مالیات به صورت نقدی یا جنسی دریافت می‌شد.
- کشاورزان بیشترین مالیات را پرداخت می‌کردند.
- دامداران بر اساس تعداد دام و پیشه‌وران و بازرگانان بر اساس کالا و خدمات خود مالیات می‌پرداختند.
- مالیات سرانه فقط از عامه مردم گرفته می‌شد و بزرگان و اشراف از آن معاف بودند.
- در مراسم و جشن‌های سلطنتی، مردم و بزرگان هدایایی به شاه می‌دادند.
- مأموران مالیاتی گاهی بیش از مقدار تعیین‌شده از مردم مالیات می‌گرفتند.
- در زمان خشکسالی یا برای جلوگیری از شورش مردم، گاهی فشار مالیاتی کاهش می‌یافت.
هزینه‌های حکومت
- بخش زیادی از درآمد حکومت صرف جنگ و سپاه می‌شد.
- بخشی از درآمد صرف زندگی شاه، شاهزادگان و درباریان و ساخت کاخ‌های مجلل می‌شد.
- پرداخت حقوق مأموران حکومتی از دیگر هزینه‌ها بود.
- بخشی از درآمد برای ساخت و نگهداری:
- آتشکده‌ها
- کاروانسراها
- قنات‌ها
- سدها
هزینه می‌شد.
نکات کلیدی
- مهم‌ترین فعالیت اقتصادی: کشاورزی
- مهم‌ترین محصولات: گندم و جو
- کالای تجاری بسیار ارزشمند: ابریشم
- راه مهم تجاری: جاده ابریشم
- نخستین سکه زرین هخامنشی: دریک
- مهم‌ترین درآمد حکومت: مالیات
- مهم‌ترین دلیل رونق تجارت: امنیت راه‌ها، کاروانسراها و موقعیت جغرافیایی ایران
- ایران باستان در کشاورزی، دامپروری، صنعت، تجارت و دریانوردی فعالیت گسترده داشت.