درس23: عقاید و سبک زندگی مردم در ایران باستان – فیلم های آموزشی محمّد آهنگرداودی

مطالعات اجتماعی هفتم

🧠 آزمون تستی درس23

دین و عقاید

دین و باورهای مذهبی نقش مهمی در زندگی فردی و اجتماعی ایرانیان باستان داشت.
برخی اقوام آریایی عناصر طبیعت مانند آب، آتش، خاک و باد را مقدس می‌دانستند.
زرتشت مردم را به پرستش اهورامزدا، خدای بزرگ و یکتا، دعوت کرد.
در آیین زرتشت، اهورامزدا سرچشمه خیر و خوبی و اهریمن سرچشمه شر و بدی دانسته می‌شد.
سه اصل مهم آیین زرتشت:
- پندار نیک
- گفتار نیک
- کردار نیک
تعالیم زرتشت پس از مرگ او در کتاب اوستا گردآوری شد.
آتش برای ایرانیان باستان مقدس بود و در دوره ساسانی آتشکده‌های بسیاری ساخته شد.
در دوره ساسانی، دین زرتشتی دین رسمی کشور بود.
در کنار زرتشتیان، پیروان ادیان مسیحی، یهودی، بودایی و مانوی نیز در ایران زندگی می‌کردند.

غذای اصلی مردم ایران باستان غلات، به‌ویژه گندم و جو بود.
از گندم و جو برای تهیه نان و انواع شیرینی استفاده می‌کردند.
گوشت حیوانات اهلی، پرندگان، تخم پرندگان، شیر بز، میوه‌ها، سبزیجات و شربت‌ها نیز مصرف می‌شد.
ایرانیان باستان آسیاب‌های آبی برای آرد کردن غلات ابداع کرده بودند.
برخی مواد غذایی مانند روغن زیتون از یونان و ادویه از هند وارد می‌شد.
هنگام غذا خوردن سخن گفتن را نادرست می‌دانستند.
شستن دست‌ها قبل و بعد از غذا اهمیت داشت.
در آغاز و پایان غذا دعای نان می‌خواندند.
ظروف سفالی، سنگی و فلزی مورد استفاده قرار می‌گرفت.

اطلاعات مربوط به پوشاک ایرانیان باستان از مجسمه‌ها، نقاشی‌ها، سنگ‌نگاره‌ها، ظروف و سکه‌ها به دست آمده است.
مردان و زنان به پوشاندن بدن اهمیت می‌دادند.
ایرانیان از نخستین مردمانی بودند که شلوار را طراحی و استفاده کردند.
پوشاک مردان شامل شلوار، بالاپوش آستین‌دار و کلاه نمدی بود.
زنان از شلوار، پیراهن‌های بلند و سربند استفاده می‌کردند.
لباس‌های ایرانی مورد توجه یونانیان و رومیان قرار داشت و از آن تقلید می‌کردند.

ایرانیان از گذشته به ورزش‌های رزمی و پهلوانی علاقه داشتند.
کشتی، سوارکاری، تیراندازی و شکار از ورزش‌های مورد علاقه بودند.
پرتاب سنگ، فلاخن، نیزه و زوبین نیز رواج داشت.
به گفته هرودوت، ایرانیان سه چیز را به فرزندان خود می‌آموختند:
- سوارکاری
- تیراندازی
- راستگویی
بسیاری از پژوهشگران چوگان را از ورزش‌های ابداع‌شده توسط ایرانیان می‌دانند.
چوگان در دوره‌های هخامنشی و ساسانی انجام می‌شد و بعدها به کشورهای دیگر راه یافت.
کشتی، سوارکاری، تیراندازی با کمان، چوگان و پرتاب نیزه از ورزش‌های باستانی هستند که امروزه نیز وجود دارند.

ایرانیان باستان جشن‌های زیادی برگزار می‌کردند.
بسیاری از جشن‌ها با دین، نیایش، تغییر فصل‌ها و فعالیت‌های کشاورزی ارتباط داشتند.
مهم‌ترین جشن‌ها:
- نوروز
- سده
- مهرگان

نوروز یکی از مهم‌ترین و باشکوه‌ترین جشن‌های ایران باستان بود.
نوروز در آغاز فصل بهار برگزار می‌شد.
این جشن نماد نو شدن سال، رویش طبیعت و آغاز فعالیت‌های کشاورزی بود.
شواهد نشان می‌دهد نوروز در دوره هخامنشیان در تخت جمشید برگزار می‌شده است.
خانواده‌ها در نوروز دعا می‌کردند، به یکدیگر هدیه می‌دادند و شادباش می‌گفتند.
پس از اسلام، ایرانیان نوروز را حفظ کردند و برخی محتوا و سنت‌های آن را با فرهنگ اسلامی هماهنگ کردند.
امروزه قرآن در سفره هفت‌سین قرار می‌گیرد و مردم به دیدار بزرگ‌ترها می‌روند و به یکدیگر هدیه می‌دهند.
دعای تحویل سال با عبارت «یا مقلب القلوب و الابصار…» آغاز می‌شود.
نوروز امروزه در برخی کشورهای دیگر جهان نیز جشن گرفته می‌شود.