مطالعات اجتماعی هفتم
🧠 آزمون تستی درس4
قانون و مقررات
- مقررات اجتماعی گاهی بر اساس توافق، اصول اخلاقی و رسم‌های اجتماعی شکل می‌گیرند.
- وقتی مقررات توسط یک نهاد دارای صلاحیت مانند مجلس تصویب شوند، «قانون» نام دارند.
- همه افراد در برابر قانون مساوی‌اند.
- قوانین باید واقع‌بینانه، قابل اجرا و برای بهبود امور جامعه باشند و حقوق افراد را ضایع نکنند.
قانون اساسی
- قانون اساسی مهم‌ترین قانون هر کشور و «مادر همه قانون‌ها» است.
- سایر قوانین باید در چارچوب قانون اساسی تصویب شوند.
- قانون اساسی حقوق اساسی مردم و وظایف و روابط حکومت و مردم را مشخص می‌کند.
- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب اسلامی توسط مجلس خبرگان قانون اساسی تدوین و تصویب شد.
- در روزهای ۱۱ و ۱۲ آذر ۱۳۵۸ به همه‌پرسی گذاشته شد و بیش از ۹۸ درصد مردم به آن رأی مثبت دادند.
چند اصل مهم قانون اساسی
- اصل ۱۹: مردم ایران از هر قوم و قبیله از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ، نژاد و زبان موجب امتیاز نیست.
- اصل ۲۰: زن و مرد به طور یکسان تحت حمایت قانون قرار دارند و از حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برخوردارند.
- اصل ۲۸: هر فرد حق انتخاب شغل مورد علاقه خود را با رعایت قانون و مصالح عمومی دارد.
- اصل ۳۰: دولت موظف است آموزش و پرورش رایگان را برای همه مردم تا پایان دوره متوسطه فراهم کند.
- اصل ۴۰: هیچ‌کس نمی‌تواند از حق خود به گونه‌ای استفاده کند که به دیگران یا منافع عمومی آسیب برساند.
قوه مقننه
- قوه مقننه وظیفه تهیه و تصویب قوانین عادی کشور را در چارچوب قانون اساسی بر عهده دارد.
- قوه مقننه از مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان تشکیل شده است.
مجلس شورای اسلامی
- نمایندگان مجلس با رأی مردم انتخاب می‌شوند.
- دوره نمایندگی مجلس چهار سال است.
- نمایندگان پس از انتخاب، برای شروع فعالیت خود سوگند یاد می‌کنند.
- نمایندگان از میان خود رئیس مجلس را انتخاب می‌کنند.
- وظیفه اصلی مجلس، تهیه و تصویب قوانین عادی کشور است.
شورای نگهبان
- شورای نگهبان ۱۲ عضو دارد:
- ۶ فقیه
- ۶ حقوقدان
- شورای نگهبان قوانین تصویب‌شده مجلس را بررسی می‌کند.
- اگر قانونی با قانون اساسی یا اصول و احکام دین مخالف باشد، آن را رد یا برای اصلاح به مجلس بازمی‌گرداند.
- شورای نگهبان بر انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای اسلامی نظارت می‌کند.
- نامزدهای انتخابات پس از بررسی و تأیید صلاحیت می‌توانند در انتخابات شرکت کنند.
مجمع تشخیص مصلحت نظام
- هنگامی که مجلس و شورای نگهبان درباره یک قانون به توافق نرسند، مجمع تشخیص مصلحت نظام درباره آن تصمیم‌گیری می‌کند.
ویژگی‌های قانون‌گذاران
- قانون‌گذاران باید شایستگی لازم برای وضع قوانین را داشته باشند.
- از ویژگی‌های مهم آنها می‌توان به شجاعت، دلسوزی، تخصص، دین‌داری و حمایت از حقوق محرومان اشاره کرد.
واژه‌های مهم
- خبرگان: افراد دارای شایستگی و مهارت لازم در یک زمینه.
- همه‌پرسی: رأی‌گیری مستقیم از مردم درباره یک موضوع با پاسخ آری یا نه.
- ادای سوگند: قسم یاد کردن برای انجام درست وظایف.
- نامزد انتخابات: فردی که برای انتخاب شدن اعلام آمادگی می‌کند.
- وضع قانون: نوشتن و تصویب قانون.