مطالعات اجتماعی هشتم
📝 نکات مهم درس4
🧠 آزمون تستی درس4
دولت و شهروندان
- شهروندان، اتباع یک کشور هستند؛ همه افراد دارای تابعیت ایران، چه داخل کشور و چه خارج از کشور، شهروند ایران محسوب می‌شوند.
- شهروندان حق دارند از خدمات دولت استفاده کنند و آزادی بیان، اظهار نظر و انتقاد داشته باشند.
- شهروندان وظیفه دارند قوانین و مقررات را رعایت کنند.
- پرداخت مالیات، همکاری با دولت و دفاع از کشور در هنگام جنگ از مسئولیت‌های شهروندان است.
وظایف دولت
- فراهم کردن امکانات سواد و آموزش.
- فراهم کردن بهداشت و خدمات درمانی.
- ایجاد شغل مناسب و رفاه عمومی.
- تأمین امنیت و گسترش فرهنگ و اخلاق اسلامی.
- ساخت و توسعه راه، جاده، پل، بیمارستان، مسکن، مدرسه و سد.
- گسترش خدمات آب، برق، گاز و مخابرات.
- اجرای قوانین و مصوبات مجلس.
- هدایت و هماهنگی میان وزیران توسط رئیس‌جمهور.
- امضای قراردادهای بین ایران و کشورهای دیگر.
- امضای استوارنامه سفیران ایران و پذیرش استوارنامه سفیران کشورهای دیگر.
- اعطای نشان‌های دولتی.
دولت و مجلس
- دولت برای مسائل مختلف، لایحه تهیه و برای تصویب به مجلس ارائه می‌کند.
- مجلس بر فعالیت‌های دولت نظارت دارد.
- نمایندگان مجلس می‌توانند از رئیس‌جمهور و وزیران سؤال کنند.
- رئیس‌جمهور یا وزیر مورد سؤال باید در مجلس حاضر شود و پاسخ دهد.
- مجلس می‌تواند وزیر را استیضاح کند.
- پس از استیضاح، وزیر برای ادامه فعالیت باید دوباره از مجلس رأی اعتماد بگیرد.
هزینه‌های دولت
- دولت برای اداره کشور و ارائه خدمات مختلف هزینه می‌کند.
- آموزش، بهداشت، مسکن، کشاورزی، صنعت و حفاظت از محیط زیست از زمینه‌های هزینه دولت هستند.
- ساخت پل، جاده، فرودگاه و نیروگاه از هزینه‌های عمرانی دولت است.
- هزینه‌های آموزش و پرورش شامل ساخت و اداره مدارس، آب و برق، حقوق معلمان و کارکنان و تهیه کتاب‌های درسی است.
درآمدهای دولت
- درآمدهای دولت به طور کلی از سه بخش تشکیل می‌شود:
- درآمدهای حاصل از صادرات نفت
- درآمدهای حاصل از مالیات
- سایر درآمدها
- مالیات پولی است که افراد و مؤسسات طبق قانون به دولت می‌پردازند تا برای اداره امور کشور استفاده شود.
- درآمدهای دیگر دولت می‌تواند از خدمات آب، برق، گاز، تلفن، صدور گواهینامه، گذرنامه، سند مالکیت و سرمایه‌گذاری در صنایع بزرگ به دست آید.
بودجه
- بودجه یعنی پیش‌بینی درآمدها و هزینه‌های دولت برای یک سال.
- دولت لایحه بودجه را تنظیم و به مجلس ارائه می‌کند.
- لایحه بودجه باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.
- مجلس بر درآمدها و هزینه‌های دولت نظارت می‌کند.
- بودجه شامل پیش‌بینی درآمدها و پیش‌بینی هزینه‌هاست.
وابستگی به درآمد نفت
- وابستگی زیاد به صادرات نفت می‌تواند کشور را در برابر کاهش قیمت نفت، تحریم، جنگ و بحران‌های اقتصادی آسیب‌پذیر کند.
- برای کاهش وابستگی به نفت باید تولید داخلی، کشاورزی، صنعت و صادرات غیرنفتی افزایش یابد.
- استفاده از علم و فناوری و توانایی جوانان و دانشمندان نیز به کاهش وابستگی به نفت کمک می‌کند.
واژه‌های مهم
- کابینه: رئیس‌جمهور، معاونان و وزیران.
- رأی اعتماد: رأی مثبت نمایندگان مجلس به صلاحیت یک وزیر یا دولت.
- استوارنامه: معرفی‌نامه رسمی سفیر برای ارائه به کشور محل مأموریت.
- لایحه: پیشنهاد دولت که برای تصویب و تبدیل شدن به قانون به مجلس ارائه می‌شود.
- استیضاح: توضیح خواستن نمایندگان مجلس از وزیر درباره عملکرد یا موضوعی مشخص.