مطالعات اجتماعی هشتم
📝 نکات مهم درس6
🧠 آزمون تستی درس6
مراقبت از نوجوانان
- خود نوجوان باید از جسم، روح و روان خود مراقبت کند و از رفتارهای آسیب‌زا دوری کند.
- ارتباط با خدا از طریق نماز، دعا و نیایش به آرامش و دوری از آسیب‌ها کمک می‌کند.
- خانواده مسئول مراقبت و تربیت فرزندان است و والدین تا زمان مستقل شدن فرزندان حق نظارت بر فعالیت‌های آنان را دارند.
- مدرسه و مسئولان آن نیز مسئولیت قانونی مراقبت و تربیت نوجوانان را بر عهده دارند.
- قانون از حقوق افراد حمایت می‌کند و نیروی انتظامی برای برقراری امنیت و برخورد با قانون‌شکنان فعالیت می‌کند.
- پلیس باید در چارچوب قانون عمل کند و خود قانون‌گذار نیست.
قوه قضائیه
- قوه قضائیه نهادی است که برای برقراری عدالت، نظارت بر اجرای قوانین، برخورد با تخلفات و حمایت از حقوق فردی و اجتماعی فعالیت می‌کند.
- رئیس قوه قضائیه توسط رهبر برای مدت پنج سال انتخاب می‌شود.
- رئیس قوه قضائیه باید مجتهد، عادل، آگاه به امور قضایی، مدیر و مدبر باشد.
وظایف قوه قضائیه
- رسیدگی به شکایت‌های مردم و حل اختلافات.
- کشف جرم، تعقیب و مجازات مجرمان.
- پیشگیری از وقوع جرم.
- گسترش عدالت و آزادی‌های مشروع.
- نظارت بر اجرای صحیح قوانین در سازمان‌ها و دستگاه‌های اداری.
سازمان‌های وابسته به قوه قضائیه
- دادگاه‌ها و دادسراها
- دیوان عالی کشور
- دیوان عدالت اداری
- سازمان بازرسی کل کشور
- سازمان قضایی نیروهای مسلح
- سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی
- سازمان ثبت اسناد و املاک
- سازمان پزشکی قانونی
حل اختلافات
- بهتر است اختلافات ابتدا از راه گفت‌وگو و روش‌های مسالمت‌آمیز حل شوند.
- می‌توان برای حل اختلاف از افراد باتجربه، ریش‌سفیدان و شورای حل اختلاف کمک گرفت.
- اگر اختلاف حل نشد، می‌توان به دادگاه مراجعه کرد.
- افراد نباید برای گرفتن حق خود از دعوا، زد و خورد یا اقدام خودسرانه استفاده کنند.
دعاوی کیفری
- دعاوی کیفری مربوط به اعمالی هستند که جرم محسوب می‌شوند و برای آنها مجازات تعیین می‌شود.
- فحاشی، افترا و قدرت‌نمایی از نمونه‌های جرم هستند.
- معرفی کردن خود به عنوان پزشک، مهندس، وکیل و… بدون داشتن مجوز قانونی و برای فریب دیگران، «غصب عنوان» و جرم است.
دعاوی حقوقی
- در دعاوی حقوقی، دادگاه معمولاً مجازات تعیین نمی‌کند، بلکه فرد را به انجام تکلیف قانونی یا پرداخت حق و خسارت دیگران ملزم می‌کند.
- پرداخت خسارت ناشی از خراب کردن مال دیگران نمونه‌ای از دعوای حقوقی است.
- اختلاف درباره مالکیت یا تصرف زمین نیز می‌تواند دعوای حقوقی باشد.
دادگاه و وکیل
- قاضی مدارک و دلایل خواهان و خوانده را بررسی و بر اساس قانون تصمیم‌گیری می‌کند.
- قاضی باید عادل و آشنا با قوانین باشد.
- افراد می‌توانند برای دفاع از حقوق خود وکیل انتخاب کنند.
- وکیل فردی آشنا با علم حقوق و دارای پروانه وکالت است.
- فردی که توانایی مالی برای گرفتن وکیل ندارد، می‌تواند از دادگاه درخواست وکیل کند.
- دادگستری مرجع رسمی رسیدگی به شکایت‌های مردم و سازمان‌هاست.
واژه‌های مهم
- آسیب اجتماعی: پدیده یا مسئله نامطلوبی که به سلامت جامعه آسیب می‌زند؛ مانند اعتیاد، فقر، سرقت و پرخاشگری.
- هویت: احساس و آگاهی و شناخت نسبت به خود.
- جرم: عملی که قانون آن را ممنوع کرده و برای آن مجازات تعیین شده است.
- خواهان یا شاکی: کسی که در دادگاه شکایت می‌کند.
- خوانده: کسی که از او شکایت شده است.
- قاچاقچی: فردی که کالا یا مواد را به صورت غیرقانونی جابه‌جا یا خرید و فروش می‌کند.