مطالعات اجتماعی نهم
📝 نکات مهم درس16
❓ سوالات درس16
🧠 آزمون تستی درس16
برپایی نظام جمهوری اسلامی
- پس از پیروزی انقلاب، تحقق شعار «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» آغاز شد.
- در روزهای ۱۰ و ۱۱ فروردین ۱۳۵۸ همه‌پرسی تعیین نظام سیاسی برگزار شد.
- ۹۸/۲ درصد مردم به «جمهوری اسلامی» رأی مثبت دادند.
- ۱۲ فروردین به عنوان «روز جمهوری اسلامی» نام‌گذاری شد.
- در مرداد ۱۳۵۸ مردم نمایندگان مجلس خبرگان قانون اساسی را انتخاب کردند.
- قانون اساسی در آذر ۱۳۵۸ به همه‌پرسی گذاشته شد و ۹۹/۵ درصد مردم آن را تأیید کردند.
- نخستین انتخابات ریاست جمهوری در بهمن و نخستین انتخابات مجلس شورای اسلامی در اسفند ۱۳۵۸ برگزار شد.
- پس از تشکیل مجلس، رئیس‌جمهور و هیئت دولت، نظام جمهوری اسلامی به‌صورت رسمی شکل گرفت.
نهادهای انقلابی
- سپاه پاسداران و بسیج مستضعفان برای دفاع از انقلاب و کشور شکل گرفتند.
- جهاد سازندگی در سال ۱۳۵۸ برای عمران و آبادانی روستاها و مناطق محروم ایجاد شد.
- کمیته انقلاب اسلامی: برقراری نظم و امنیت.
- کمیته امداد امام خمینی: حمایت از محرومان.
- نهضت سوادآموزی: گسترش سواد و کاهش بی‌سوادی.
- سازمان تبلیغات اسلامی: تبلیغ و ترویج فرهنگ و ارزش‌های اسلامی.
- جهاد سازندگی بعدها با وزارت کشاورزی ادغام شد و کمیته انقلاب اسلامی نیز با شهربانی و ژاندارمری ادغام و نیروی انتظامی تشکیل شد.
توطئه‌ها و مشکلات پس از انقلاب
- طبق متن درس، پس از انقلاب گروه‌های ضدانقلاب با حمایت خارجی در برخی مناطق کشور شورش و ناامنی ایجاد کردند.
- ترور شخصیت‌های انقلابی و مردم از دیگر اقدامات گروه‌های ضدانقلاب بود.
- آیت‌الله مرتضی مطهری در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۸ ترور شد.
- آیت‌الله دکتر بهشتی و ۷۲ نفر از یارانش در ۷ تیر ۱۳۶۰ در انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی به شهادت رسیدند.
- محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر در ۸ شهریور ۱۳۶۰ بر اثر انفجار دفتر نخست‌وزیری به شهادت رسیدند.
- آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای نیز در یکی از اقدامات تروریستی به‌شدت مجروح شد.
تسخیر سفارت آمریکا و حادثه طبس
- در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ دانشجویان پیرو خط امام سفارت آمریکا را تسخیر کردند.
- پس از این رویداد، تعدادی از مأموران آمریکایی به گروگان گرفته شدند.
- آمریکا برای آزادسازی گروگان‌ها اقدام نظامی کرد.
- عملیات نظامی آمریکا در صحرای طبس با طوفان شن شکست خورد.
- سرانجام پس از بیش از یک سال، با میانجیگری الجزایر گروگان‌ها آزاد شدند.
جنگ تحمیلی
- در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ حکومت بعث عراق به ایران حمله کرد و جنگ آغاز شد.
- در متن درس آمده است که برخی قدرت‌های خارجی از عراق حمایت تجهیزاتی و اطلاعاتی کردند.
- ملت ایران و رزمندگان در طول هشت سال در برابر حمله عراق مقاومت کردند.
- پس از پایان جنگ، آزادگان ایرانی از اسارت بازگشتند.
- در متن درس به حملات شیمیایی، حمله به تأسیسات نفتی و حمله به هواپیمای مسافربری ایران نیز اشاره شده است.
رحلت امام خمینی و انتخاب رهبر جدید
- امام خمینی در شامگاه ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ در تهران درگذشت.
- یک روز بعد، مجلس خبرگان رهبری آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای را به عنوان رهبر جمهوری اسلامی انتخاب کرد.
- پس از جنگ، بازسازی زیرساخت‌ها، رونق اقتصادی و ادامه مسیر پیشرفت کشور از مسائل مهم ایران بود.
استقلال و خوداتکایی
- طبق متن درس، استقلال کشور نیازمند تقویت توان داخلی در زمینه‌های علم، تولید، اقتصاد و امنیت است.
- در دوره رهبری آیت‌الله خامنه‌ای، بر پیشرفت علمی، توسعه فناوری، تقویت توان دفاعی، تولید داخلی، توان اقتصادی و حفظ وحدت تأکید شده است.
- متن درس تحریم‌های اقتصادی، محدودیت‌های مالی و بانکی، محدودیت فروش نفت و برخی اقدامات علیه توان دفاعی ایران را از فشارهای خارجی معرفی می‌کند.
- کاهش وابستگی به بیگانگان و افزایش توان داخلی از محورهای اصلی مطرح‌شده در درس است.
مفاهیم مهم
- تصویب‌نامه: قوانینی که هیئت دولت تصویب می‌کند.
- کاپیتولاسیون: واگذاری حق رسیدگی قضایی به جرایم اتباع خارجی به نماینده حقوقی کشور آنان.
- تاریخ شفاهی: بررسی رویدادهای تاریخی با استفاده از خاطرات و گفته‌های شاهدان و ناظران آن رویدادها.
- نهادهای انقلابی: نهادهایی که پس از انقلاب برای پاسخ به نیازهای کشور و انجام وظایف اجتماعی، امنیتی و عمرانی تشکیل شدند.