درس17:فرهنگ – فیلم های آموزشی محمّد آهنگرداودی

مطالعات اجتماعی نهم

📝 نکات مهم درس17

❓سوالات درس17

🧠 آزمون تستی درس17

فرهنگ، شیوهٔ زندگی یک جامعه است.
فرهنگ شامل آداب و رسوم، باورها، اعتقادات، زبان، پوشش، تغذیه، قوانین، نحوه ارتباط با دیگران و شیوه استفاده از محیط طبیعی است.
فرهنگ از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود.
جامعه بدون فرهنگ و فرهنگ بدون جامعه به وجود نمی‌آید.
فرهنگ آموختنی است و نشانه‌ای از شخصیت و نگرش افراد و جامعه به شمار می‌رود.

فرهنگ از طریق ژن به ارث نمی‌رسد؛ بلکه از راه آموزش و تربیت آموخته می‌شود.
اجتماعی شدن یا جامعه‌پذیری، فرایندی طولانی از تولد تا پایان زندگی است که فرد در آن شیوه زندگی در جامعه را می‌آموزد.
فرد در جریان اجتماعی شدن، عقاید، باورها، رسوم، قوانین و شیوه ابراز احساسات را یاد می‌گیرد.
خانواده نخستین و مهم‌ترین عامل اجتماعی شدن است.
کودک در خانواده آداب صحبت کردن، غذا خوردن، احترام، مهمان‌داری، عبادت، جشن‌ها و عزاداری‌ها را می‌آموزد.
رسانه‌ها، دوستان، گروه همسالان، مدرسه، دانشگاه و محیط کار نیز در اجتماعی شدن فرد نقش دارند.

نماد، نشانه یا نماینده چیزی دیگر است و با دیدن آن، مفهوم خاصی به ذهن می‌آید.
زبان، نوشته‌ها، تصاویر، بناها، پوشاک، اشیا و برخی رفتارها می‌توانند نقش نمادین داشته باشند.
نمادها برای انتقال معنا و مفاهیم در جامعه به کار می‌روند.

هنجار، رفتار یا قاعده‌ای است که در یک گروه یا جامعه پذیرفته و متداول است.
آداب و رسوم، مناسک مذهبی، قوانین و مقررات و شیوه‌های پذیرفته‌شده رفتار، از هنجارها هستند.
افراد به دلیل اعتقاد، حفظ آبرو و احترام یا ترس از مجازات از هنجارها پیروی می‌کنند.
رعایت نکردن هنجارها ممکن است با سرزنش، تمسخر، طرد شدن یا مجازات قانونی همراه شود.

ارزش یعنی اموری که فرد یا جامعه آنها را خوب، مطلوب و مثبت می‌داند.
افراد بر اساس ارزش‌های خود رفتار و تصمیم‌گیری می‌کنند.
شجاعت، صداقت، کمک به دیگران، احترام به سالمندان و دفاع از وطن نمونه‌هایی از ارزش‌های انسانی و اجتماعی هستند.
ارزش‌های دینی، انسانی و اجتماعی در شکل‌گیری رفتار افراد نقش دارند.
عقاید دینی یکی از عوامل مهم شکل‌گیری ارزش‌هاست.
در جامعه اسلامی، اعتقادات اسلامی معیار مهمی برای سنجش ارزش‌ها و هنجارهاست.

بسیاری از هنجارها بر پایه ارزش‌ها و عقاید شکل می‌گیرند.
صدقه و انفاق می‌تواند از ارزش‌ها و اعتقادات دینی سرچشمه بگیرد.
گفتن «ماشاءالله» هنگام دیدن کودک، ریشه در عقیده دینی و عرف اجتماعی دارد.
گفتن «الله اکبر» هنگام پیروزی، نمونه‌ای از ارتباط رفتار با باور دینی است.
همه ارزش‌ها و هنجارها الزاماً درست و مفید نیستند.
نباید از هنجارها به صورت کورکورانه پیروی کرد؛ ارزش‌ها و هنجارها باید با معیارهای درست اعتقادی و اجتماعی سنجیده شوند.

فرهنگ یک جامعه می‌تواند در طول زمان تغییر کند.
پیشرفت‌های صنعتی و فناوری، رسانه‌های جمعی و نفوذ فرهنگی جوامع دیگر از عوامل تغییر فرهنگ هستند.
گسترش آپارتمان‌نشینی می‌تواند شیوه زندگی و روابط اجتماعی را تغییر دهد.
وسایل ارتباطی و رسانه‌ها می‌توانند بر نوع پوشش، مدل مو و روابط اجتماعی تأثیر بگذارند.
نفوذ فرهنگی بیگانگان نیز می‌تواند نمادها، ارزش‌ها و هنجارهای جامعه را دگرگون کند.

فرهنگ عمومی هر جامعه شامل خرده‌فرهنگ‌های مختلف است.
هر خرده‌فرهنگ می‌تواند نمادها و هنجارهای خاص خود را داشته باشد.
مراسم محلی، لباس‌های محلی، بازی‌های سنتی و شیوه‌های خاص برگزاری مراسم نمونه‌هایی از خرده‌فرهنگ‌ها هستند.