مطالعات اجتماعی نهم
📝 نکات مهم درس21
❓سوالات درس21
🧠 آزمون تستی درس21
نیاز به حکومت
- زندگی اجتماعی انسان‌ها به وجود حکومت نیاز دارد.
- هیچ جامعه‌ای بدون حکومت نمی‌تواند به‌طور منظم به حیات خود ادامه دهد.
- حکومت برای تنظیم امور جامعه، وضع و اجرای قوانین، حل اختلافات، برقراری امنیت و نظم، ایجاد هماهنگی و دفاع از کشور ضروری است.
- نبود حکومت موجب اختلال و هرج‌ومرج در جامعه می‌شود.
وظایف حکومت
- وضع و اجرای قوانین و مقررات.
- برقراری نظم و امنیت.
- رسیدگی به اختلافات و شکایت‌ها.
- تعلیم و تربیت و سیاست‌گذاری فرهنگی.
- حفظ میراث فرهنگی.
- عمران و آبادانی کشور.
- فراهم کردن امکانات معیشتی، اجتماعی و اقتصادی.
- ایجاد هماهنگی میان فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی.
- دفاع از کشور و حفظ تمامیت ارضی.
- مدیریت منابع طبیعی و ثروت‌های عمومی.
- حمایت از گروه‌های نیازمند مانند کودکان بی‌سرپرست، معلولان و ازکارافتادگان.
اسلام و حکومت
- اسلام وجود حکومت را برای جامعه ضروری می‌داند.
- بسیاری از احکام الهی مانند عدالت بدون جامعه و حکومت امکان اجرای کامل ندارند.
- پیامبر اکرم (ص) پس از هجرت به مدینه، حکومت اسلامی تشکیل داد.
- از دیدگاه اسلام، منشأ اصلی قوانین و مقررات اجتماعی، حکمت و اراده خداوند است.
- عقل و وحی الهی از راه‌های شناخت ارزش‌ها و قوانین اجتماعی هستند.
- برخی ارزش‌های اجتماعی اسلام:
- عدالت
- رشد و تعالی انسان
- آزادی از موانع سعادت
- استقلال و نفی سلطه بیگانگان
- ظلم نکردن
- حمایت از مظلومان
- تأمین اجتماعی
- عمران و آبادانی زمین
- مجریان قانون باید عدالت را بشناسند و عادلانه رفتار کنند.
- در دیدگاه اسلامی، اداره جامعه باید بر عهده افراد آگاه، باتقوا و عادل باشد.
حکومت در ایران
- پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی ایران جایگزین حکومت شاهنشاهی شد.
- بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، امام خمینی (ره) است.
- «جمهوری» نشان‌دهنده نقش، انتخاب و مشارکت مردم در حکومت است.
- «اسلامی» نشان می‌دهد محتوای قوانین و اداره کشور بر اساس اصول و قوانین اسلامی است.
ارکان حکومت در جمهوری اسلامی ایران
- مهم‌ترین رکن حکومت جمهوری اسلامی، رهبری است.
- سه قوه زیر نظر رهبری به اداره امور کشور می‌پردازند:
- قوه مقننه
- قوه قضائیه
- قوه مجریه
- نظام رهبری در جمهوری اسلامی بر پایه ولایت فقیه است.
- ولایت به معنای سرپرستی است.
- در زمان غیبت امام زمان (عج)، طبق اصل پنجم قانون اساسی، سرپرستی جامعه بر عهده فقیه عادل و باتقوا، آگاه به زمان، شجاع، مدیر و مدبر است.
وظایف و اختیارات رهبر
- تعیین سیاست‌های کلی نظام و نظارت بر اجرای آنها.
- فرماندهی کل نیروهای مسلح.
- نصب، عزل و پذیرش استعفای برخی مسئولان طبق قانون اساسی.
- عفو یا تخفیف مجازات محکومان در حدود موازین اسلامی.
- مدیریت کلان و ارزشی کشور و مراقبت از حرکت کلی کشور در جهت اهداف و ارزش‌های انقلاب اسلامی.
نهادهای مهم دیگر
- علاوه بر رهبری و قوای سه‌گانه، نهادهای دیگری نیز در مدیریت کلان کشور نقش دارند:
- مجلس خبرگان رهبری
- شورای نگهبان
- مجمع تشخیص مصلحت نظام
- شورای عالی امنیت ملی
- شورای عالی انقلاب فرهنگی
شوراهای اسلامی شهر و روستا
- به دلیل جمهوری بودن نظام، مردم باید در امور حکومت مشارکت داشته باشند.
- قانون اساسی تشکیل شوراهای اسلامی روستا، شهر، شهرستان و استان را مورد توجه قرار داده است.
- اعضای شوراها توسط مردم همان منطقه انتخاب می‌شوند.
- هدف شوراها، مشارکت مردم در پیشبرد امور اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و عمرانی منطقه است.