مطالعات اجتماعی نهم
📝 نکات مهم درس6
🧠 آزمون تستی درس6
نکات مهم درس ۶: زیست‌بوم‌ها در خطرند
انقراض گونه‌ها
- در دو قرن اخیر، تغییرات زیست‌بوم‌های جهان بسیار افزایش یافته است.
- بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری منقرض شده یا در معرض خطر انقراض قرار گرفته‌اند.
- انقراض: زمانی رخ می‌دهد که آخرین فرد یک گونه بمیرد و دیگر تولیدمثل و ادامه نسل آن امکان‌پذیر نباشد.
- تخریب زیستگاه طبیعی یکی از مهم‌ترین عوامل تهدید تنوع زیستی است.
عوامل تخریب زیستگاه‌ها
- گسترش شهرها و روستاها و ساخت‌وساز بدون توجه به محیط‌زیست.
- ساخت جاده، پل، ساختمان و سد بدون برنامه‌ریزی زیست‌محیطی.
- فعالیت‌های صنعتی و تولید انبوه کالا.
- مصرف‌گرایی و افزایش تولید زباله.
- شکار بی‌رویه و تجارت اعضای بدن جانوران.
- با تخریب پوشش گیاهی، منابع غذایی کاهش یافته و شرایط زندگی بسیاری از جانوران نامناسب می‌شود.
اهمیت جنگل‌های بارانی استوایی
- جنگل‌های بارانی استوایی از پیچیده‌ترین زیست‌بوم‌ها و دارای بیشترین تنوع گیاهی و جانوری هستند.
- به دلیل نقش مهم آنها در جذب دی‌اکسیدکربن و تأثیرگذاری بر آب‌وهوا، به آنها «ریه‌های زمین» گفته می‌شود.
- این جنگل‌ها در چرخه اکسیژن و رطوبت جو نقش مهمی دارند.
- خاستگاه برخی محصولات مهم مانند موز، نارگیل و انبه هستند.
- محصولات و مواد ارزشمند زیادی از آنها به دست می‌آید، مانند:
- قهوه
- کاکائو
- روغن‌ها
- کائوچو و لاستیک
- مواد آرایشی و عطرها
- مواد اولیه دارویی و صنعتی
- بسیاری از ترکیبات دارویی از گیاهان مناطق استوایی به دست می‌آیند.
جنگل‌زدایی
- جنگل‌زدایی: از بین بردن کامل یا گسترده جنگل‌ها در یک منطقه.
- مهم‌ترین عوامل جنگل‌زدایی در آمازون:
- گسترش کشاورزی
- دامداری
- تجارت الوار
- استخراج معادن مانند طلا و بوکسیت
- احداث جاده و بزرگراه
- برای جنگل‌زدایی از روش‌هایی مانند سوزاندن جنگل، قطع درختان و استفاده از بولدوزر استفاده می‌شود.
- قطع و سوزاندن درختان باعث افزایش ورود دی‌اکسیدکربن به جو و تشدید اثر گلخانه‌ای و گرمایش زمین می‌شود.
- جنگل‌زدایی باعث نابودی بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری و کاهش تنوع زیستی می‌شود.
استفاده خردمندانه از منابع
- انسان برای زندگی به منابع طبیعی نیاز دارد، اما باید از آنها صحیح و خردمندانه استفاده کند.
- میزان قطع درختان باید کنترل شود.
- پس از قطع درختان باید با برنامه‌ریزی، درختان جدید کاشته شوند و فرصت بازسازی جنگل داده شود.
- استفاده از روش‌های علمی کشاورزی و دامداری می‌تواند آسیب به محیط‌زیست را کاهش دهد.
- ایجاد پارک‌های وحش و مناطق حفاظت‌شده به حفظ گونه‌های در معرض خطر کمک می‌کند.
همکاری بین‌المللی
- محیط‌زیست به مرزهای کشورها محدود نیست و کشورهای جهان در منابع آب، خاک و هوا با یکدیگر مشترک‌اند.
- حفاظت از زیست‌بوم‌ها و تنوع زیستی به همکاری کشورها و سازمان‌های بین‌المللی نیاز دارد.
- تصمیم‌های یک کشور می‌تواند بر محیط‌زیست مناطق دیگر نیز اثر بگذارد.
مسئولیت انسان در برابر طبیعت
- انسان در برابر زمین، گیاهان و جانوران مسئول است.
- کمک و مهربانی با حیوانات و حفاظت از محیط‌زیست از نمونه‌های مسئولیت انسان در برابر طبیعت است.
- کاهش مصرف کاغذ و استفاده بیشتر از وسایل قابل استفاده مجدد می‌تواند به کاهش قطع درختان کمک کند.
مفاهیم مهم
- جغرافیای زیستی: مطالعه پراکندگی گونه‌ها و زیست‌بوم‌ها در سطح زمین و در دوره‌های زمین‌شناسی.
- بوم‌شناسی (اکولوژی): مطالعه روابط و وابستگی متقابل جانداران با یکدیگر و با محیط زندگی‌شان.
- اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت: نهادی بین‌المللی برای تشویق و حمایت از همکاری کشورها در حفاظت از زیست‌بوم‌ها.