تمرین‌های «یادآوری» نگارش فارسی پایه دوم برای این طراحی شده‌اند که دانش‌آموز در ابتدای سال، آموخته‌های پایه اول را مرور و آمادگی لازم برای ورود به پایه دوم را پیدا کند. خود کتاب نیز تأکید می‌کند که این تمرین‌ها در روزهای ابتدایی سال برای «بازآموزی و آمادگی مناسب» انجام شوند.
تحلیل تمرین‌های یادآوری نگارش دوم
| صفحه | نوع تمرین | مهارت اصلی | تحلیل |
|---|---|---|---|
| ۹ | شناخت و نوشتن واژه‌ها | واژه‌شناسی و یادآوری واژگان | دانش‌آموز باید واژه‌های آشنا را تشخیص دهد و درست بنویسد. این تمرین میزان تسلط او بر واژه‌های پایه اول را مشخص می‌کند. |
| ۹ | کامل کردن یا انتخاب واژه | درک واژه در جمله | دانش‌آموز باید با توجه به مفهوم جمله، واژه مناسب را انتخاب کند؛ بنابراین فقط حفظ کلمه کافی نیست و باید معنی و کاربرد آن را نیز بداند. |
| ۱۰ | تشخیص حروف و نشانه‌ها | املا و نشانه‌شناسی | تمرکز بر تشخیص شکل و صدای حروف و استفاده درست از نشانه‌هاست. این قسمت برای پیدا کردن ضعف‌های املایی دانش‌آموز مهم است. |
| ۱۰ | ساخت واژه | واژه‌سازی | دانش‌آموز از حروف یا بخش‌های داده‌شده واژه می‌سازد. هدف، تقویت توانایی ترکیب حروف و توجه به ساختمان واژه است. |
| ۱۱ | مرتب کردن واژه‌ها | ترتیب الفبایی | دانش‌آموز باید جایگاه حروف را در الفبا بداند و واژه‌ها را بر اساس حرف آغازین مرتب کند. این مهارت در استفاده از فرهنگ لغت و جست‌وجوی واژه‌ها نیز کاربرد دارد. |
| ۱۱ | شکل‌های مختلف یک نشانه | درست‌نویسی | در این تمرین، دانش‌آموز باید شکل مناسب نشانه را در جای درست کلمه قرار دهد؛ بنابراین هم شناخت نشانه و هم دقت نوشتاری سنجیده می‌شود. |
| ۱۱ | مرتب کردن کلمات و ساخت جمله | جمله‌سازی و نحو | دانش‌آموز باید کلمات به‌هم‌ریخته را به جمله‌ای معنی‌دار تبدیل کند. این تمرین درک ترتیب طبیعی واژه‌ها در جمله فارسی را بررسی می‌کند. |
| ۱۱ | جمله‌سازی با واژه | تولید نوشتار | دانش‌آموز باید با واژه داده‌شده جمله بسازد. در اینجا مشخص می‌شود که آیا می‌تواند واژه را در یک موقعیت واقعی و معنی‌دار به کار ببرد. نمونه‌های موجود برای این صفحه شامل جمله‌سازی با واژه‌هایی مانند «خواهر»، «خواندم» و «خواب» است. |
| ۱۲ | نوشتن جمله بر اساس تصویر | تصویرخوانی و جمله‌نویسی | دانش‌آموز ابتدا عناصر تصویر را درک می‌کند و سپس آنها را در قالب جمله بیان می‌کند. این تمرین پلی بین مشاهده، تفکر و نوشتن است. |
| ۱۲ | یافتن واژه‌هایی با ویژگی مشترک | دقت زبانی | دانش‌آموز باید کلماتی پیدا کند که ویژگی مشخصی داشته باشند؛ برای نمونه واژه‌هایی که حرف اول و آخرشان یکسان است. این تمرین توجه به ساختمان واژه را افزایش می‌دهد. |
| ۱۲ | تشخیص تشدید | املای صحیح | دانش‌آموز باید تشخیص دهد کدام واژه‌ها به تشدید نیاز دارند؛ مانند «ارّه»، «دقّت» و «بچّه». این تمرین مستقیماً مهارت املایی را می‌سنجد. |
| ۱۲ | نوشتن درباره تصویر | جمله‌نویسی و توصیف | دانش‌آموز باید از روی تصویر چند جمله مرتبط تولید کند. در اینجا ارتباط منطقی جمله‌ها و توانایی بیان مشاهده‌ها اهمیت دارد. |
| ۱۳ | نام‌گذاری عناصر تصویر | واژه‌یابی و گسترش دامنه واژگان | دانش‌آموز باید اشیای موجود در تصویر را شناسایی و نام آنها را بنویسد؛ بنابراین هم شناخت واژه‌ها و هم توانایی نوشتن آنها ارزیابی می‌شود. |
| ۱۳ | نوشتن نام و نام خانوادگی | مهارت نوشتاری کاربردی | یک فعالیت ساده اما مهم برای یادآوری نوشتن اطلاعات شخصی و استفاده صحیح از حروف است. |
| ۱۳ | پاسخ به پرسش‌های موقعیتی | نوشتن هدفمند | دانش‌آموز باید برای یک موقعیت واقعی پاسخ بنویسد؛ مثلاً اگر راه را گم کند چه می‌کند یا اگر کتاب دوستش را پیدا کند چه رفتاری دارد. این تمرین علاوه بر نگارش، تفکر و تصمیم‌گیری را نیز درگیر می‌کند. |
| ۱۳ | نوشتن حروف الفبا | تسلط بر الفبا | یکی از مهم‌ترین تمرین‌های تشخیصی است؛ زیرا معلم می‌تواند با آن میزان تسلط دانش‌آموز بر ترتیب حروف را بررسی کند. ترتیب کامل الفبا نیز در پاسخ این تمرین آمده است. |
جمع‌بندی آموزشی
تمرین‌های یادآوری در این صفحات را می‌توان در ۶ مهارت اصلی دسته‌بندی کرد:
۱. مهارت املایی
شناخت حروف، تشخیص شکل صحیح واژه، تشدید و درست‌نویسی.
۲. مهارت واژه‌شناسی
شناخت واژه، پیدا کردن واژه، ساخت واژه و توجه به ویژگی‌های ظاهری و معنایی کلمات.
۳. مهارت جمله‌سازی
مرتب کردن کلمات، ساخت جمله با واژه‌های داده‌شده و استفاده درست از واژه در جمله.
۴. مهارت تصویرخوانی و توصیف
دیدن تصویر، شناسایی عناصر آن و تبدیل مشاهدات به جمله‌های نوشتاری.
۵. مهارت نگارش کاربردی
پاسخ دادن به موقعیت‌های واقعی و نوشتن اطلاعات و پاسخ‌های کوتاه.
۶. آمادگی برای نگارش پایه دوم
حرکت تدریجی از حرف ← واژه ← جمله ← چند جمله مرتبط.
بنابراین این بخش صرفاً مجموعه‌ای از تمرین‌های املایی نیست؛ بلکه یک ارزشیابی تشخیصی آغاز سال است که به معلم کمک می‌کند مشخص کند دانش‌آموز در کدام‌یک از مهارت‌های پایه اول ضعف دارد. ساختار کتاب نیز همین هدف را دنبال می‌کند و «یادآوری» را پیش از شروع آموزش درس‌های اصلی قرار داده است.