🔬درس ۱۰: «بدن ما (۲)»
🫁 دستگاه تنفّس
- وقتی نفس میکشیم، هوا از راه بینی یا دهان وارد نای میشود.
- هوا از نای وارد شاخههای باریکتر آن و سپس وارد دو شُش میشود.
- وارد شدن هوا به شُشها را دم میگوییم.
- خارج شدن هوا از شُشها از راه بینی یا دهان را بازدم میگوییم.
- هرچه شُشها بزرگتر باشند، میتوانند هوای بیشتری در خود جای دهند.
- موهای داخل بینی مانند فیلتر عمل میکنند و بسیاری از ذرات موجود در هوا را به دام میاندازند.
🎈 ارتباط اندازهی شُش با باد کردن بادکنک
- در فعالیت بادکنک، هرکس بتواند هوای بیشتری فوت کند، حباب بزرگتری ایجاد میکند.
- افراد با جثهی بزرگتر معمولاً شُشهای بزرگتری دارند و میتوانند هوای بیشتری در شُشهای خود جای دهند.
- برای باد کردن بادکنک ابتدا باید دم انجام دهیم و سپس هوا را با بازدم خارج کنیم.
❤️ انتقال مواد در بدن
- خون در سراسر بدن داخل لولههایی به نام رگ جریان دارد.
- خون، مواد غذایی را به سلولهای بدن میرساند.
- خون، مواد دفعی را از سلولها جمعآوری میکند.
- گلبولهای قرمز در خون، اکسیژن و کربندیاکسید را جابهجا میکنند.
🩸 انواع رگهای خونی
- سرخرگها خون را از قلب خارج کرده و به بخشهای مختلف بدن میرسانند.
- سیاهرگها خون را از بخشهای مختلف بدن به قلب برمیگردانند.
- مویرگها رگهای بسیار باریکی هستند که در قسمتهای مختلف بدن وجود دارند.
- مویرگها مواد لازم را به سلولهای بدن میرسانند.
- قلب مانند یک تلمبه، خون را با فشار به داخل رگها میفرستد.
💓 نبض و ضربان قلب
- حرکت خون در سرخرگها باعث ایجاد نبض میشود.
- در افراد سالم، تعداد نبض در دقیقه با تعداد ضربان قلب در دقیقه برابر است.
- تعداد ضربان قلب یک انسان بالغ و سالم معمولاً حدود ۷۵ بار در دقیقه است.
- پزشک با اندازهگیری نبض میتواند اطلاعاتی دربارهی وضعیت قلب و سلامت بدن به دست آورد.
🏃♂️ ورزش و ضربان قلب
- هنگام انجام فعالیتهای بدنی مانند دویدن، تعداد ضربان قلب افزایش پیدا میکند.
- بعد از دویدن، تعداد دم و بازدم نیز بیشتر میشود.
- دلیل افزایش ضربان قلب و تنفس این است که بدن هنگام فعالیت به اکسیژن و مواد غذایی بیشتری نیاز دارد.
- بدن هنگام فعالیت همچنین کربندیاکسید و مواد دفعی بیشتری تولید میکند.
- قلب حتی هنگام استراحت و خواب نیز به ضربان خود ادامه میدهد.
🍎 رساندن غذا و اکسیژن به سلولها
- سلولهای رودهی باریک مواد غذایی را وارد خون میکنند.
- شُشها اکسیژن را وارد خون میکنند.
- گلبولهای قرمز، اکسیژن را از شُشها دریافت میکنند.
- خون، مواد غذایی و اکسیژن را به سلولهای مختلف بدن مانند سلولهای دست، پا و مغز میرساند.
- گلبولهای قرمز کربندیاکسید را از سلولها میگیرند و به شُشها میرسانند تا از بدن خارج شود.
🫘 تصفیهی خون و کلیهها
- سلولهای بدن پس از استفاده از مواد غذایی، مواد دفعی تولید میکنند.
- یکی از مواد دفعی بدن کربندیاکسید است که توسط خون به شُشها منتقل میشود.
- مواد دفعی دیگری مانند آب اضافی وارد خون میشوند.
- خون، آب اضافی و برخی مواد دفعی را به کلیهها میرساند.
- کلیهها خون را تصفیه میکنند و مواد دفعی را به صورت ادرار درمیآورند.
- ادرار از کلیهها به وسیلهی لولههایی به مثانه منتقل و در آنجا جمع میشود.
- وقتی مثانه پر میشود، فرد احساس دفع ادرار میکند.
🥗 مراقبت از سلامت بدن
- برای سالم ماندن، بدن علاوه بر غذای سالم به هوای سالم نیز نیاز دارد.
- هر روز باید به اندازهی کافی آب بنوشیم.
- با دفع بهموقع ادرار از کلیهها مراقبت میکنیم.
- در روزهایی که هوا آلوده است، بهتر است در فضای آلوده بیرون از خانه بازی نکنیم.
- خوردن غذاهای پُرچرب میتواند در درازمدت برای قلب و رگها مشکل ایجاد کند.
- خوردن میوهها، سبزیها، زیتون و گردو برای سلامت قلب مفید است.
- ورزش کردن به بهتر کار کردن قلب کمک میکند.
⭐ نکات خیلی مهم امتحانی
- 🫁 ورود هوا به شُشها = دم
- 💨 خارج شدن هوا از شُشها = بازدم
- 👃 موهای بینی مانند فیلتر عمل میکنند.
- ❤️ قلب مانند یک تلمبه خون را در رگها به حرکت درمیآورد.
- 🩸 سرخرگ: خون را از قلب خارج میکند.
- 🩸 سیاهرگ: خون را به قلب وارد میکند.
- 🔬 مویرگ: رگهای بسیار باریک برای رساندن مواد لازم به سلولها هستند.
- 💓 نبض نشاندهندهی حرکت خون در سرخرگهاست.
- 🏃 با فعالیت بدنی، ضربان قلب و تعداد دم و بازدم افزایش مییابد.
- 🍎 رودهی باریک، مواد غذایی را وارد خون میکند.
- 🫁 شُشها اکسیژن را وارد خون میکنند.
- 🔴 گلبولهای قرمز، اکسیژن و کربندیاکسید را جابهجا میکنند.
- 🫘 کلیهها خون را تصفیه و مواد دفعی را به شکل ادرار خارج میکنند.
- 🚽 ادرار در مثانه جمع میشود.
- 💧 برای سلامت بدن باید آب کافی بنوشیم.
- 🏃♂️ ورزش برای سلامت قلب مفید است.