🔬درس ۷: «آهنربا در زندگی»
🧲 آهنربا و اجسام مختلف
- آهنربا همهی وسایل فلزی را جذب نمیکند.
- وسایل آهنی مانند میخ، پیچ و مهره و گیرهی کاغذ جذب آهنربا میشوند.
- فلزهایی مانند مس و آلومینیوم جذب آهنربا نمیشوند.
- بنابراین نمیتوان گفت هر جسم فلزی حتماً توسط آهنربا جذب میشود.
🧲 قطبهای آهنربا
- خاصیت آهنربایی در همهی قسمتهای آهنربا یکسان نیست.
- خاصیت آهنربایی در دو سر آهنربا بیشتر است.
- به قسمتهایی که خاصیت آهنربایی بیشتری دارند، قطب آهنربا میگویند.
- هر آهنربا دو قطب دارد.
🔴🔵 قطبهای همنام و ناهمنام
- قطبهای همنام آهنربا یکدیگر را دفع میکنند.
- قطبهای ناهمنام یکدیگر را جذب میکنند.
- اگر دو قطب همنام را به هم نزدیک کنیم، آهنرباها از هم دور میشوند.
- اگر دو قطب ناهمنام را به هم نزدیک کنیم، آهنرباها به هم نزدیک میشوند.
💪 قدرت آهنربا
- قدرت همهی آهنرباها یکسان نیست.
- بعضی آهنرباها میتوانند یک گیره را از فاصلهی بیشتری جذب کنند.
- هرچه آهنربا بتواند جسم را از فاصلهی بیشتری جذب کند، قدرت آهنربایی آن بیشتر است.
🔨 ساختن آهنربا
- بعضی اجسام آهنی مانند میخ را میتوان با آهنربا، آهنربا کرد.
- برای این کار، یک قطب آهنربا را در یک جهت مشخص روی میخ میکشیم.
- با تکرار این کار، میخ خاصیت آهنربایی پیدا میکند.
- میخ آهنرباشده میتواند گیرههای کاغذ و برادههای آهن را جذب کند.
🧭 قطبنما
- هر آهنربا دارای یک قطب شمال و یک قطب جنوب است.
- قطب شمال آهنربا با علامت N نشان داده میشود.
- قطب جنوب آهنربا با علامت S نشان داده میشود.
- اگر یک آهنربای سوزنی را آزادانه روی آب قرار دهیم، پس از مدتی در جهت شمال و جنوب قرار میگیرد.
- وسیلهای که برای پیدا کردن جهتهای جغرافیایی استفاده میشود، قطبنما نام دارد.
- در سفرهای دریایی و هوایی از قطبنما برای تعیین مسیر حرکت استفاده میکنند.
⚡ آهنربای الکتریکی
- با استفاده از باتری، سیم و میخ آهنی میتوان آهنربای الکتریکی ساخت.
- برای ساخت آن، سیم روکشدار را چندین بار دور یک میخ آهنی میپیچیم.
- سپس دو سر سیم را به باتری وصل میکنیم.
- میخ در این حالت میتواند گیرههای فلزی را جذب کند.
- هرچه تعداد دورهای سیم بیشتر باشد، قدرت آهنربای الکتریکی بیشتر میشود.
♻️ آهنربا و بازیافت
- در مراکز بازیافت، از آهنرباهای بزرگ برای جدا کردن بعضی زبالههای فلزی استفاده میشود.
- آهنربا میتواند مواد آهنی را از بعضی مواد دیگر جدا کند.
- بازیافت زبالههای فلزی باعث صرفهجویی در منابع طبیعی و حفظ محیطزیست میشود.
- زبالههای خشک مانند قوطیهای فلزی و ظرفهای پلاستیکی را میتوان جداگانه جمعآوری و بازیافت کرد.
💳 آهنربا و کارتهای اعتباری
- نوار تیرهرنگ بعضی کارتهای اعتباری دارای خاصیت آهنربایی است.
- اطلاعات کارت در این نوار ثبت میشود.
- نباید کارتهای دارای نوار مغناطیسی را نزدیک آهنربا یا تلفن همراه قرار داد؛ زیرا ممکن است اطلاعات نوار پاک شود.
⭐ نکات خیلی مهم امتحانی
- 🧲 آهنربا همهی فلزها را جذب نمیکند.
- 🔩 میخ، پیچ و مهره و گیرهی کاغذ جذب آهنربا میشوند.
- 🟠 مس و آلومینیوم جذب آهنربا نمیشوند.
- 🧲 بیشترین خاصیت آهنربایی در دو قطب آهنربا است.
- 🔴🔵 هر آهنربا دو قطب دارد.
- ↔️ قطبهای همنام یکدیگر را دفع میکنند.
- 🧲 قطبهای ناهمنام یکدیگر را جذب میکنند.
- 💪 قدرت آهنرباها با یکدیگر یکسان نیست.
- 🔨 میتوان با مالش آهنربا به یک میخ آهنی، آن را آهنربا کرد.
- 🧭 قطب شمال با N و قطب جنوب با S نشان داده میشود.
- 🧭 آهنربای سوزنی میتواند مانند قطبنما عمل کند.
- ⚡ برای ساخت آهنربای الکتریکی از باتری، سیم و میخ آهنی استفاده میشود.
- 🔄 هرچه تعداد دور سیم بیشتر باشد، قدرت آهنربای الکتریکی بیشتر میشود.
- ♻️ از آهنربا در مراکز بازیافت برای جداسازی مواد آهنی استفاده میشود.
