🔬 درس ۸: «آسمان در شب»
🌌 آسمان شب
- در آسمان شب، تعداد بسیار زیادی نقطهی نورانی دیده میشود.
- فاصلهی این نقاط نورانی از زمین یکسان نیست؛ بعضی نزدیکتر و بعضی دورترند.
- از روی زمین ممکن است چند ستاره را که نزدیک هم دیده میشوند، به شکلهای گوناگون تصور کنیم.
- ستارهشناسان قدیم با وصل کردن فرضی ستارهها به یکدیگر، شکلهایی را تصور میکردند و برای آنها نام میگذاشتند.
- خرس بزرگ (دُبِّ اکبر) یکی از این شکلهاست.
⭐ ستارهها و کهکشان
- همهی نقاط نورانی که در شب میبینیم، در مجموعههایی به نام کهکشان قرار دارند.
- کهکشانی که ما در آن زندگی میکنیم، راه شیری نام دارد.
- کهکشان راه شیری دارای تعداد بسیار زیادی ستاره است.
- خورشید یک ستاره است؛ زیرا از خودش نور دارد.
- خورشید نزدیکترین ستاره به زمین است.
☀️ منظومهی خورشیدی
- زمین و هفت سیارهی دیگر به دور خورشید میچرخند.
- خورشید و هر چیزی که به دور آن میگردد، منظومهی خورشیدی نام دارد.
- سیارهها از خودشان نور ندارند و نور خورشید را بازتاب میکنند.
- مسیر حرکت هر سیاره به دور خورشید را مدار میگویند.
- سیارهها با نظم خاصی در مدار خود حرکت میکنند و به همین دلیل با یکدیگر برخورد نمیکنند.
🪐 سیارهها
- ناهید (زهره) و مشتری هر دو سیاره هستند و از خودشان نور ندارند.
- ناهید گرمتر از مشتری است؛ زیرا به خورشید نزدیکتر است.
- ناهید در آسمان پرنور دیده میشود؛ زیرا فاصلهی آن با خورشید و زمین کم است و نور خورشید را بازتاب میدهد.
- نپتون دورترین سیارهی منظومهی خورشیدی است.
- هرچه سیارهای دورتر از خورشید باشد، برای یک دور گردش کامل به دور خورشید زمان بیشتری نیاز دارد.
🌍 زمین؛ سیارهی ما
- زمین دارای هوا، آب و خاک است.
- دمای زمین نه خیلی گرم و نه خیلی سرد است.
- زمین جای مناسبی برای زندگی انسانها، جانوران و گیاهان است.
- زمین از فضا به شکل یک کرهی آبی و سفید دیده میشود.
📅 سال خورشیدی
- هر یک دور گردش یک سیاره به دور خورشید، یک سال آن سیاره را تشکیل میدهد.
- یک سال زمینی حدود ۳۶۵ شبانهروز است.
- تقویم کشور ما بر اساس گردش زمین به دور خورشید تنظیم شده است.
- به همین دلیل به آن تقویم خورشیدی یا شمسی میگوییم.
🌙 ماه
- ماه از همهی سیارهها و ستارهها به زمین نزدیکتر است.
- ماه به دور زمین میچرخد.
- ماه از خودش نور ندارد و نور خورشید را بازتاب میکند.
- نور بازتابشده از ماه را مهتاب مینامیم.
- در ماه آب و هوا وجود ندارد.
- سطح ماه ناهموار است و گودالهای کوچک و بزرگ زیادی دارد.
- گردش ماه به دور زمین حدود چهار هفته طول میکشد که به آن ماه قمری میگویند.
🌙 شکلهای گوناگون ماه
- ماه همیشه از زمین به یک شکل دیده نمیشود.
- نور خورشید بخشی از سطح ماه را روشن میکند.
- مقدار بخشی از ماه که از زمین روشن دیده میشود، در طول یک ماه قمری تغییر میکند.
🔭 مطالعهی فضا
- حدود هزار سال پیش، نخستین رصدخانه در ایران و در شهر ری ساخته شد.
- ستارهشناسان در رصدخانهها با ابزارهای مختلف، ستارهها و سیارهها را مطالعه میکنند.
- انسان با استفاده از تلسکوپ شناخت بیشتری از فضا به دست آورده است.
- با پیشرفت علم و فناوری، انسان توانسته است از زمین خارج شود.
🌱 مراقبت از زمین
- زمین تنها سیارهی منظومهی شمسی است که انسانها، گیاهان و جانوران روی آن زندگی میکنند.
- باید از آب، خاک و هوا مراقبت کنیم.
- هنگام مسواک زدن، نباید آب را بیهوده باز بگذاریم.
- نباید زباله را روی زمین بریزیم و باید آن را در سطل زباله بیندازیم.
- استفاده از کیسههای پارچهای به کاهش آلودگی ناشی از کیسههای نایلونی کمک میکند.
- نباید زبالهها را در رودخانه و دریا بریزیم.
- برای داشتن آسمانی آبی و سالم باید برای پاک نگه داشتن هوا تلاش کنیم.
⭐ نکات خیلی مهم امتحانی
- 🌌 فاصلهی ستارههای آسمان از زمین یکسان نیست.
- ⭐ خورشید یک ستاره است و از خودش نور دارد.
- 🌌 کهکشانی که ما در آن زندگی میکنیم، راه شیری نام دارد.
- ☀️ خورشید نزدیکترین ستاره به زمین است.
- 🪐 منظومهی خورشیدی شامل خورشید و چیزهایی است که به دور آن میگردند.
- 🌍 زمین و هفت سیارهی دیگر به دور خورشید میچرخند.
- 🪐 سیارهها از خودشان نور ندارند و نور خورشید را بازتاب میکنند.
- 🛤️ مسیر حرکت سیاره به دور خورشید را مدار میگویند.
- 🔥 ناهید از مشتری گرمتر است؛ چون به خورشید نزدیکتر است.
- 🪐 نپتون دورترین سیاره به خورشید است.
- 🌍 یک سال زمینی حدود ۳۶۵ شبانهروز است.
- 🌙 ماه به دور زمین میچرخد و از خودش نور ندارد.
- 💡 نور ماه، بازتاب نور خورشید است و به آن مهتاب میگوییم.
- 🌙 گردش ماه به دور زمین حدود چهار هفته طول میکشد.
- 🔭 نخستین رصدخانهی ایران حدود هزار سال پیش در شهر ری ساخته شد.
- 🌱 برای مراقبت از زمین باید از آب، خاک و هوا محافظت کنیم.
