🔬درس ۱۱: «شگفتیهای برگ»
🌿 برگ و غذاسازی گیاه
- برگ دارای مادهی سبزی به نام سبزینه یا کلروفیل است.
- کلروفیل، انرژی نور خورشید را جذب میکند.
- گیاهان با استفاده از انرژی نور خورشید، غذای خود را میسازند.
- روزنههای برگ کربندیاکسید را از هوا دریافت میکنند.
- ریشهها نیز آب و مواد محلول در آن را از خاک میگیرند و به وسیلهی آوندها به برگ میرسانند.
☀️ فتوسنتز چیست؟
- غذاسازی گیاهان با استفاده از انرژی نور خورشید را فتوسنتز میگویند.
- واژهی فتو به معنی نور و سنتز به معنی ساختن است.
- گیاه در فتوسنتز با استفاده از آب، کربندیاکسید و نور خورشید غذا میسازد.
- در این فرایند، موادی مانند قند و نشاسته تولید میشوند.
- در فتوسنتز علاوه بر غذا، اکسیژن نیز تولید میشود.
🧪 آزمایش نشاسته و محلول ید
- برای تشخیص وجود نشاسته از محلول ید استفاده میکنیم.
- اگر محلول ید را روی نشاسته بریزیم، رنگ آن به آبی تیره یا بنفش تبدیل میشود.
- در آزمایش برگ شمعدانی نیز با استفاده از محلول ید میتوان وجود نشاسته در برگ را بررسی کرد.
- بنابراین تغییر رنگ به آبی تیره یا بنفش، نشانهی وجود نشاسته است.
🍃 کلروفیل و نقش آن در برگ
- کلروفیل همان مادهی سبز رنگ برگ است.
- کلروفیل انرژی نور خورشید را جذب میکند.
- برای مشاهدهی نشاستهی موجود در برگ، ابتدا رنگ سبز برگ را با الکل خارج میکنند.
- سپس با افزودن محلول ید، قسمتهای دارای نشاسته به رنگ آبی تیره یا بنفش درمیآیند.
- نکتهی ایمنی: الکل نباید مستقیماً روی شعله حرارت داده شود، زیرا سریع آتش میگیرد.
🌱 برگ؛ محل اصلی غذاسازی
- برگ، محل اصلی غذاسازی گیاه است.
- ساقههای سبز رنگ نیز چون کلروفیل دارند، میتوانند غذاسازی کنند.
- با این حال، اندام اصلی فتوسنتزکننده در بیشتر گیاهان برگ است.
- غذایی که گیاه میسازد، میتواند به صورت موادی مانند نشاسته و گلوکز در گیاه ذخیره شود.
- گیاهان را به دلیل اینکه خودشان غذا میسازند، تولیدکننده مینامند.
🥔 مواد غذایی در قسمتهای مختلف گیاه
در قسمتهای مختلف گیاه مواد غذایی متفاوتی ذخیره میشود:
- 🌾 دانهی نشاستهدار: گندم، ذرت، جو و حبوبات
- 🌻 دانهی روغندار: تخمهی آفتابگردان، سویا و بادامزمینی
- 🥔 ساقهی نشاستهدار: سیبزمینی
- 🍌 میوهی نشاستهدار: موز، خربزه و انبه
- 🥥 میوهی روغندار: نارگیل و زیتون
🐜 برگهای شکارچی
- برگ، اندام اصلی فتوسنتز در گیاهان است.
- بعضی گیاهان نمیتوانند همهی مواد مورد نیاز خود را به اندازهی کافی بسازند.
- در این گیاهان، بعضی برگها به شکل تله درآمدهاند.
- این برگها میتوانند حشرات و حتی جانوران کوچک را شکار کنند.
- گیاه مواد موجود در بدن شکار را مصرف میکند.
🌬️ فتوسنتز و اکسیژن
- گیاهان در هنگام فتوسنتز علاوه بر غذا، اکسیژن نیز تولید میکنند.
- اکسیژن تولیدشده از طریق روزنههای برگ وارد هوای اطراف میشود.
- موجودات زنده برای تنفس به اکسیژن نیاز دارند.
- بنابراین اکسیژن تولیدشده توسط گیاهان در تنفس انسانها و جانوران استفاده میشود.
- فتوسنتز با جذب کربندیاکسید و تولید اکسیژن، به کاهش آلودگی هوا کمک میکند.
🔄 چرخهی اکسیژن و کربندیاکسید
- گیاه در فتوسنتز، کربندیاکسید را دریافت و اکسیژن تولید میکند.
- موجودات زنده و شمع برای سوختن یا تنفس، اکسیژن مصرف میکنند.
- در مقابل، سوختن شمع باعث تولید کربندیاکسید میشود.
- گیاه میتواند از کربندیاکسید برای فتوسنتز استفاده کند.
- بنابراین بین تولید و مصرف اکسیژن و کربندیاکسید، یک چرخه شکل میگیرد.
⭐ نکات خیلی مهم امتحانی
- مادهی سبز برگ = سبزینه یا کلروفیل
- وظیفهی کلروفیل = جذب انرژی نور خورشید
- غذاسازی گیاه با استفاده از نور خورشید = فتوسنتز
- فتو = نور و سنتز = ساختن
- مواد مورد نیاز فتوسنتز در این درس: آب + کربندیاکسید + نور خورشید
- محل اصلی غذاسازی گیاه = برگ
- ساقههای سبز نیز به دلیل داشتن کلروفیل میتوانند غذاسازی کنند.
- گیاهان چون غذای خود را میسازند، تولیدکننده هستند.
- برای تشخیص نشاسته از محلول ید استفاده میکنیم.
- نشاسته در مجاورت ید به رنگ آبی تیره یا بنفش درمیآید.
- در فتوسنتز علاوه بر غذا، اکسیژن نیز تولید میشود.
- روزنههای برگ، کربندیاکسید را دریافت و اکسیژن تولیدشده را وارد هوا میکنند.
- گیاهان با جذب کربندیاکسید و تولید اکسیژن به کاهش آلودگی هوا کمک میکنند.
- بعضی گیاهان دارای برگهای شکارچی هستند که حشرات و جانوران کوچک را به دام میاندازند.
- آوندها آب و مواد محلول را از ریشه به برگ میرسانند.
- الکل را نباید مستقیماً روی شعله حرارت داد، چون سریع آتش میگیرد.