علوم تجربی ششم
زنجیره و شبکه غذایی
- در زنجیره غذایی، انرژی از تولیدکننده به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود.
- گیاهان مانند درخت بلوط و گندم تولیدکننده هستند.
- جانوران گیاه‌خوار مانند سنجاب و خرگوش مصرف‌کننده اول هستند.
- جانوران گوشت‌خوار مانند روباه و عقاب می‌توانند مصرف‌کننده دوم باشند.
- چند زنجیره غذایی که جانداران مشترک دارند، یک شبکه غذایی تشکیل می‌دهند.
- حذف یک جاندار از شبکه غذایی می‌تواند زندگی جانداران وابسته به آن را با خطر روبه‌رو کند.
تجزیه‌کنندگان
- بقایای گیاهان و جانوران توسط تجزیه‌کنندگان مانند قارچ‌ها و باکتری‌ها تجزیه می‌شوند.
- تجزیه‌کنندگان مواد آلی را به مواد معدنی تبدیل کرده و به خاک برمی‌گردانند.
- قارچ‌ها از بقایای جانداران برای تأمین انرژی و رشد خود استفاده می‌کنند.
- تجزیه بقایا باعث تشکیل، بهبود و تقویت خاک می‌شود.
- کپک می‌تواند روی مواد غذایی مانند نان و نخود رشد کند و انرژی مورد نیاز خود را از مواد غذایی آن‌ها به دست آورد.
روابط بین جانداران
- همیاری: هر دو جاندار سود می‌برند؛ مانند رابطه مورچه و شته.
- هم‌سفرگی: یک جاندار سود می‌برد و دیگری نه سود می‌برد و نه زیان؛ مانند کرکس و شیر.
- انگلی: یک جاندار سود می‌برد و جاندار دیگر زیان می‌بیند؛ مانند مگس و اسب.
- برخی پرندگان با خوردن انگل‌های بدن کروکودیل، هم غذا به دست می‌آورند و هم به کروکودیل کمک می‌کنند.
زیستگاه و محیط طبیعی
- محیط‌های طبیعی زیستگاه انواع گیاهان، جانوران و دیگر جانداران هستند.
- تخریب محیط‌های طبیعی می‌تواند باعث کاهش جمعیت جانداران و از بین رفتن برخی گونه‌ها شود.
- عواملی مانند تغییر شدید آب‌وهوا، از بین رفتن زیستگاه و منابع غذایی، بلایای طبیعی، قطع درختان، شکار غیرقانونی و فعالیت‌های مخرب انسانی می‌توانند باعث انقراض جانداران شوند.
- وقتی زیستگاه جانداران تغییر کند، برخی از آن‌ها نمی‌توانند با شرایط جدید سازگار شوند و ممکن است به‌تدریج از بین بروند.
- دایناسورها و ماموت‌ها نمونه‌هایی از جاندارانی هستند که دیگر وجود ندارند.
درخت‌کاری و حفظ جنگل
- ۱۵ اسفند روز درخت‌کاری است.
- بهتر است در هر منطقه، درختان بومی همان منطقه کاشته شوند.
- برخی درختان مانند کاج می‌توانند با ترشح موادی از ریشه، مانع رشد بعضی گیاهان دیگر شوند.
- جنگل مجموعه‌ای از درختان، درختچه‌ها، پوشش گیاهی، جانوران، قارچ‌ها، باکتری‌ها و عوامل غیرزنده‌ای مانند خاک، آب، دما و باد است.
- جنگل‌ها زیستگاه مهم بسیاری از جانداران هستند.
- حفظ جنگل‌ها و زیستگاه‌های طبیعی برای ادامه زندگی گیاهان و جانوران ضروری است.
- سازمان‌هایی مانند سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیط زیست در حفاظت از محیط‌های طبیعی نقش دارند.
- جنگل‌بانان و محیط‌بانان از مشاغل مرتبط با حفاظت از طبیعت هستند.
- قطع بی‌رویه درختان و تخریب زیستگاه‌ها، تنوع زیستی و زندگی جانداران را تهدید می‌کند.